Pomogliśmy? Daj nam +1

Badanie moczu (ciężar właściwy, pH, białko, cukier, ciała ketonowe, leukocyty, erytrocyty, wałeczki)

Badanie moczu (ciężar właściwy, pH, białko, cukier, ciała ketonowe, leukocyty, erytrocyty, wałeczki)

Opis badania moczu obejmuje ciężar właściwy, barwę, przejrzystość, pH, białko, cukier, ciała ketonowe, bilirubinę, urobilinogen, leukocyty, erytrocyty, nabłonki, wałeczki, składniki mineralne.

Podstawowe badanie moczu to jedno z najczęściej zlecanych badań laboratoryjnych. Pozwala na, przynajmniej wstępne, wykrycie schorzeń dróg moczowych, nerek, a niekiedy ułatwia także diagnozowanie chorób wątroby i cukrzycę.

Do badania moczu powinno się oddawać poranny (pierwszy danego dnia) mocz. Jego objętość powinna wynosić od 100 do 150ml. Materiał do analizy (mocz) pobieramy z tak zwanego “środkowego strumienia”, czyli początkowo strumień moczu kierujemy do toalety, później odpowiednią ilość do pojemniczka i kończymy również w toalecie. Ważne jest, aby nie oddawać go do byle jakiego, chociażby czystego i wyparzonego pojemniczka. W aptece za niewielkie pieniądze można kupić specjalne, jałowe pojemniczki przygotowane specjalnie do tego celu. Tylko wtedy ma się pewność, że nie jest on zanieczyszczony. Buteleczkę z moczem podpisujemy imieniem i nazwiskiem a następnie zanosimy do laboratorium. Materiał powinien być dostarczony do laboratorium możliwie szybko. Dzień przed badaniem powinno się unikać intensywnego wysiłku. Przed planowanym badaniem moczu zaleca się unikanie produktów spożywczych takich jak (buraki czy jagody). Kobiety nie powinny pobierać moczu do badania w okresie od dwóch dni przed do dwóch dni po menstruacji. Badanie moczu jest tanie i ogólnodostępne (koszt bez skierowania: do kilkunastu złotych), można je wykonać praktycznie w każdym laboratorium analitycznym.

Właściwości fizyczne moczu

Badanie moczu: ciężar właściwy moczu


norma: 1,015 - 1,025 g/ml

Na ciężar właściwy moczu wpływa ilość zawartej w nim wody (rozcieńczenie obniża ciężar właściwy) oraz ilość substancji rozpuszczonych (glukoza, białko, elektrolity). Wzrost ciężaru właściwego może świadczyć o dużym zagęszczeniu moczu (na przykład przy odwodnieniu) lub o utracie z moczem nadmiernej ilości substancji w nim rozpuszczonych. Zmniejszony ciężar właściwy moczu może wynikać z dużej podaży płynów w diecie, bądź też z utraty przez nerki zdolności do zagęszczania moczu. O ile ta pierwsza przyczyna nie jest groźna, o tyle utrata zdolności zagęszczania moczu może świadczyć o rozwijającej się niewydolności nerek.
Pojedynczy nieprawidłowy wynik nie jest jeszcze powodem do zmartwień, natomiast alarmująca powinna być stale utrzymująca się nieprawidłowa wartość tego parametru. Bardziej niepokojący jest obniżony ciężar właściwy moczu, zwłaszcza w zakresie 1,010 - 1,012 g/ml, określany jako izostenuria, czyli całkowita utrata zdolności zagęszczania moczu (pojedynczy taki wynik o niczym nie świadczy!).

Badanie moczu: barwa moczu


norma: słomkowa, jasnożółta, żółta

Barwa moczu zależy od zawartych w nim barwników i ilości wody. Na wyniku możemy zobaczyć następujące określenia w kolejności od moczu rozcieńczonego do zagęszczonego: wodojasny, słomkowy, jasnożółty, żółty, ciemnożółty. Po przyjęciu dużej ilości płynów mocz może być wodojasny. Natomiast gdy nie dostarczamy przez dłuższy czas płynów naszemu organizmowi, broni się on przed odwodnieniem zagęszczając mocz, co sprawia że przyjmuje on ciemną barwę. Na zabarwienie moczu wpływ ma także dieta, przyjmowane leki, stany zapalne dróg moczowych oraz wiele chorób metabolicznych.

Badanie moczu: przejrzystość moczu


norma: przejrzysty

Mocz pod wpływem zawartych w nim składników może ulegać zmętnieniu (lekko mętny, mętny, silnie mętny). Przyczyniać się do tego mogą elementy komórkowe takie jak krwinki czerwone (erytrocyty), krwinki białe (leukocyty), nabłonki, bakterie a także niekomórkowe jak śluz, składniki mineralne (moczany, fosforany) i lipidy.

Badanie moczu: pH


norma: lekko kwaśny

pH moczu to inaczej jego odczyn, ten może być kwaśny (pH < 7), obojętny (pH = 7) lub zasadowy (pH > 7). Zasadniczo mocz powinien być lekko kwaśny, taki odczyn przeciwdziała rozwijaniu się bakterii w drogach moczowych i niektórym rodzajom kamicy. Obojętny odczyn moczu pojawiający się okresowo nie świadczy jeszcze o niczym złym, ponieważ pH zależy od wielu czynników (dieta, leki). Dieta bogata w mięso oraz witamina C sprzyjają zakwaszaniu moczu, dieta wegetariańska natomiast sprawia że mocz staje się zasadowy. Stale utrzymujący się zasadowy odczyn moczu może świadczyć o upośledzonej funkcji nerek, zakażeniu dróg moczowych niektórymi rodzajami bakterii, które zmieniają jego pH. Zasadowy odczyn moczu sprzyja także kamicy dróg moczowych.

Badanie moczu: białko


norma: nieobecne

Z moczem wydalamy niewielkie ilości białka, na ogół jest go tak mało, że nie jest wykrywane w rutynowym badaniu. Wzrost ilości wydalanego białka (do wartości wykrywanych) w pewnych określonych stanach takich jak intensywny wysiłek, gorączka, ciąża, stany zapalne dróg moczowych, choroby nerek, niewydolność krążenia. Białkomocz (inaczej proteinuria) może pojawiać się w przebiegu nadciśnienia i cukrzycy ze względu na powikłania nerkowe. Białko w moczu czasami pojawia się przypadkowo, zwłaszcza u ludzi młodych, mimo to sprawa powinna być zawsze wyjaśniona przez lekarza.

Badanie moczu: cukier


norma: nieobecny

Cukier w moczu może pojawić się wtedy kiedy jego stężenie we krwi się podnosi. Najczęściej dzieje się tak w cukrzycy. Stwierdzenie cukru w moczu jest zawsze wskazaniem do oznaczenia poziomu glukozy we krwi. Stan ten określany mianem cukromoczu (glukozuria) może świadczyć o tym że cukrzyca nie jest wcale leczona lub jest źle leczona. Niekiedy cukier w moczu pojawia się także w przebiegu niektórych chorób nerek.

Badanie moczu: ciała ketonowe


norma: nieobecne

Ciała ketonowe w moczu (aceton i kwas acetooctowy) obok cukru pojawiają się w cukrzycy źle kontrolowanej (lub niekontrolowanej wcale). Innymi stanami w których może dochodzić do wzrostu poziomu cukrów jest niedożywienie, dieta bogatotłuszczowa, gorączka, zaawansowana niewydolność nerek.

Badanie moczu: bilirubina


norma: nieobecna

Nie powinna być w ogóle wykrywana w moczu, jej obecność może świadczyć o problemach z wątrobą lub drogami żółciowymi (żółtaczka). Badanie pomocne jest również lekarzowi w różnicowaniu rodzaju żółtaczki.

Badanie moczu: urobilinogen


norma: <1 mg/dl

Prawidłowo w moczu pojawia się w niewielkich ilościach. Parametr ten pomocny jest w różnicowaniu rodzaju żółtaczki.

Badanie moczu: krwinki białe, leukocyty


norma: 0-5 wpw (w polu widzenia)

Wzrost ilości białych krwinek w moczu powyżej 10 wpw (ropomocz, leukocyturia) może świadczyć o zapaleniu dróg moczowych, zwłaszcza bakteryjnym.Innymi, rzadszymi przyczynami pojawienia się leukocytów w moczu są stany zapalne nerek (leki, toksyny), stany zapalne innych sąsiednich narządów, gorączka, wysiłek fizyczny, odwodnienie i niewydolność krążenia.

Badanie moczu: krwinki czerwone, erytrocyty


norma: 0-3 wpw (w polu widzenia)

Stwierdzenie większej niż normalna ilości krwinek czerwonych w moczu może wskazywać na patologię w obrębie nerek lub dróg moczowych. Niewielka ilość krwinek czerwonych niewidoczna gołym okiem to krwinkomocz, dużą ilość krwinek czerwonych zmieniająca zabarwienie moczu określa się jako krwiomocz. Najczęściej przyczyną krwinkomoczu lub krwiomoczu jest kamica nerkowa lub ostry napad kolki nerkowej, krwinki czerwone mogą wzrastać także w niektórych zakażeniach dróg moczowych (np. zapalenie pęcherza moczowowego i odmiedniczkowe zapalenie nerek), chorobach nerek i wielu innych stanach.

Badanie moczu: nabłonki


norma: pojedyncze lub nieliczne nabłonki wielokątne

Mogą pochodzić z różnych odcinków dróg moczowych, na podstawie ich rodzaju (wielokątne, okrągłe) określa się z której części układu moczowego pochodzą. Nabłonki wielokątne pochodzą z dolnych dróg moczowych, są w niewielkiej ilości prawie na stałe obecne w moczu, ich poziom może wzrastać w stanach zapalnych dróg moczowych (głównie cewki moczowej). U kobiet ich ilość może wzrastać także w trakcie menstruacji i ciąży. Inne niż wielokątne rodzaje nabłonków wymagają oceny przez lekarza. Nabłonki okrągłe pochodzą z górnych dróg moczowych, mogą przemawiać za uszkodzeniem nerek, gdyż wyścielają kanaliki nerkowe.

Badanie moczu: wałeczki moczowe


norma: pojedyncze lub nieliczne wałeczki szkliste

Wałeczki moczowe są to twory będące odlewami kanalików i cewek zbiorczych nerek. Rozróżniamy kilka rodzajów wałeczków moczowych (szkliste, erytrocytarne, leukocytarne, ziarniste, nabłonkowe, tłuszczowe, woskowe, drożdżowe), jednak fizjologicznie pojawiac powinny się tylko wałeczki szkliste (pojedyncze, nieliczne). Inne rodzaje wałeczków powinny być oceniane przez lekarza.

Badanie moczu: składniki mineralne



Składniki mineralne są to kryształy różnych związków chemicznych. Pojawiają się w zależności od pH moczu, diety, ilości przyjmowanych płynów. Ich obecność nie ma dużego znaczenia diagnostycznego, wykrzystuje się je czasem w profilaktyce i leczeniu kamicy dróg moczowych.

Tematy na forum związane z tym artykułem

Interpretacja badania moczu

EGFR - podwyższone. Co to znaczy?


Autor: MatisData dodania: 2011-05-31
Pomogliśmy? Daj nam +1