Pomogliśmy? Daj nam +1

Morfologia krwi

<strong>Morfologia krwi</strong>

Badanie morfologii krwi obejmuje przede wszystkim ocenę ilości i jakości krwinek czerwonych (RBC, Hct, Hb, MCV, MCH, MCHC), ilości i poszczególnych frakcji krwinek białych czyli leukocytów (WBC, LIMPH, NEUT, BASO, EOS, MONO) oraz ilości płytek krwi (PLT)

Podstawowe informacje

Morfologia krwi to jedno z podstawowych badań laboratoryjnych zlecanych przez lekarzy różnych specjalności. Jest to badanie grube, ogólne i często niewystarczające do postawienia pewnej i dokładnej diagnozy, mimo to jest niezwykle pomocne, bo pozwala zorientować się w ogólnym stanie zdrowia. Między innymi na podstawie morfologii krwi często podejmuje się decyzję o dalszym postępowaniu.
Badanie morfologii krwi polega na analizie składników komórkowych (morfotycznych) krwi, bardzo ważną rolę odgrywa także badanie składu osocza krwi (glukoza, cholesterol, trójglicerydy, mocznik, kreatynina, sód, potas i wiele innych), tą grupę badań z kolei określamy zbiorczo jako badanie biochemiczne krwi, jednak to jest już temat na osobne artykuły.
Na wynik badania może mieć wpływ wiele różnych czynników, dlatego do pobrania krwi należy przyjść na czczo. Dodatkowo, o wszystkich przyjmowanych w tym czasie lekach powinien wiedzieć zarówno lekarz kierujący na badanie jak i pielęgniarka pobierająca krew do analizy. Badanie jest ogólnodostępne. Najczęściej wykonywane jest ze skierowania lekarza w ramach ubezpieczenia zdrowotnego, jednak można je też wykonać prywatnie, koszt takiego badania zwykle nie przekracza 10 zł.

Interpretacja morfologii krwi



Ostatecznej interpretacji badania powinien podjąć się lekarz. Badanie ocenia się jako całość, na podstawie jednego tylko parametru nie da się wiele powiedzieć, poza tym wyniki badań analizuje się w oparciu o wiek badanego, jego płeć, objawy, przebyte i obecne choroby, przyjmowane leki i wiele innych czynników. Dlatego tak ważne jest aby oceny morfologii krwi dokonywał doświadczony lekarz.

Czerwone krwinki (RBC, erytrocyty)



Jest to najliczniejsza grupa komórek krwi, bo ich ilość podawana jest w milionach na litr krwi. Erytrocyty to komórki specjalizujące się przede wszystkim w transporcie tlenu do tkanek i usuwaniu z nich dwutlenku węgla. Wzrost ilości czerwonych krwinek określamy mianem erytrocytozy (nadkrwistości). Znaczna erytrocytoza może wskazywać na czerwienicę prawdziwą, która jest poważną chorobą szpiku kostnego. Niekiedy do wzrostu poziomu czerwonych krwinek dochodzi także w środowisku ubogim w tlen (przebywanie dłuższy czas na dużych wysokościach), przy intensywnym wysiłku a także przy nadmiernej produkcji erytropoetyny (stosowana także jako doping u sportowców).
Dużo częściej jednak niż z erytrocytozą, mamy do czynienia z erytropenią (niedokrwistością, anemią). Ta natomiast wywołana może być utratą krwi, niedoborem witaminy B12 lub kwasu foliowego (niedokrwistość megaloblastyczna), niedoborem żelaza (niedokrwistość mikrocytarna, syderopeniczna, niedobarwliwa), niszczeniem erytrocytów (niedokrwistość hemolityczna). Spośród innych przyczyn niedokrwistości warto jeszcze wspomnieć o ciąży, nowotworach, chorobach nerek i dużej grupie chorób zapalnych.

Hemoglobina (HGB, Hb)



Jest to białko znajdujące się w erytrocytach służące do przenoszenia tlenu. Hemoglobina jest jednocześnie barwnikiem i to jej zawdzięczamy czerwoną barwę krwi. Zazwyczaj spotykamy się z obniżonym poziomem hemoglobiny a jej przyczyną są różnego rodzaju niedokrwistości. Obniżony poziom hemoglobiny może mieć miejsce także przy przewodnieniu organizmu.

Hematokryt (HCT)



Parametr ten wyraża procentową objętość krwinek czerwonych w stosunku do całej objętości krwi. Wzrasta przy wysokiej wartości RBC, przy odwodnieniach (uporczywe wymioty i biegunki, znaczne oparzenia ciała). Spadek wartości hematokrytu często związany jest z niedokrwistością (anemią).

Średnia objętość krwinek czerwonych (MCV)



Jest to wskaźnik bardzo ważny przy różnicowaniu rodzaju i przyczyny niedokrwistości. Jeżeli mamy do czynienia z niedokrwistością z niedoboru żelaza to wartość MCV spada poniżej normy. W przypadku niedokrwistości z niedoboru witaminy B12 albo kwasu foliowego wartości tego parametru są zawyżone.

Średnia zawartość hemoglobiny (MCH)



Jest to kolejny wskaźnik służący do różnicowania rodzaju i przyczyny niedokrwistości. Analogicznie do MCV, wzrost wartości MCH przemawia za niedokrwistością z niedoboru B12 albo kwasu foliowego, natomiast obniżenie wartości MCH sugeruje niedokrwistość z niedoboru żelaza.

Średnie stężenie hemoglobiny (MCHC)



Parametr ten może także służyć do oceny przyczyny niedokrwistości oraz diagnostyki zaburzeń wodno-elektrolitowych, ale z doświadczenia wiem że jest mało użyteczny i nie będę go tutaj opisywał bardziej szczegółowo.

Białe krwinki (WBC, leukocyty)



Ten parametr określa ilość wszystkich rodzajów leukocytów we krwi. Wzrost ilości białych krwinek określamy jako leukocytozę. Przyczyny takiego stany rzeczy mogą być zarówno fizjologiczne (stres, ciąża, wysiłek fizyczny) jak i chorobowe (infekcje, stany zapalne, urazy, zatrucia i niektóre nowotwory, stan po zabiegu operacyjnym).
Leukopenia to z kolei obniżony poziom krwinek białych. W interpretacji takich nieprawidłowości należy wziąć pod uwagę niektóre infekcje, zwłaszcza wirusowe (grypa, ospa wietrzna, odra, różyczka, HIV, WZW). Niekiedy znaczne i utrzymujące się obniżenie poziomu leukocytów może świadczyć o uszkodzeniu szpiku (trucizny, zatrucia zawodowe, promieniowanie, niektóre nowotwory, choroby tkanki łącznej). Niekiedy znaczenie może mieć tutaj także niewydolność wątroby, powiększenie śledziony, niektóre leki, stres i ciężkie niedożywienie.

Granulocyty obojętnochłonne (NEUT, neutrofile)



Neutrofile ilościowo stanowią najliczniejszą subpopulację leukocytów. Ich ilość podaje się w wartościach bezwzględnych (NEUT#) i jako odsetek wszystkich białych krwinek (NEUT%). Wzrost poziomu granulocytów obojętnochłonnych (granulocytoza obojętnochłonna, neutrofilia) i towarzyszy bardzo często różnym zakażeniom (najczęściej bakteryjnym), urazom, chorobom tkanki łącznej (reumatologicznym), chorobom hematologicznym (w tym niektórym nowotworom), zawałom mięśnia sercowego. Wzrost poziomu NEUT pojawia się także w trzecim trymestrze ciąży i podczas silnego stresu.
Spadek liczby neutrofili (neutropenia, granulocytopenia) często spowodowany jest infekcjami wirusowymi, niekiedy także innymi (gruźlica, dur, malaria), uszkodzeniami szpiku kostnego oraz niektórymi lekami (zwłaszcza cytostatykami).

Limfocyty (LYMPH)



Jest to druga pod względem ilościowym subpopulacja białych krwinek. Wzrost poziomu limfocytów określamy mianem limfocytozy. Jest typowa dla wielu zakażeń wirusowych (np. mononukleoza, cytomegalia, świnka, różyczka, odra, etc.) a także dla niektórych innych zakażeń (np. krztusiec, toksoplazmoza, gruźlica, bruceloza, kiła). Znaczna limfocytoza może nasuwać podejrzenie niektórych rodzajów białaczek.
Najczęstszą i przejściową przyczyną spadku poziomu limfocytów (limfocytopenia) jest przeziębienie. Inne wirusowe i niewirusowe (niektóre bakteryjne i grzybicze) infekcje także mogą być przyczyną spadku poziomu limfocytów. Limfocytopenia może być także związana ze stosowaniem niektórych leków (zwłaszcza glikokortykosterydów), chorobami tkanki łącznej, chorobami autoimmunologicznymi, silnym stresem i wysiłkiem fizycznym. Pod uwagę trzeba tutaj wziąć również choroby szpiku kostnego, niektóre nowotwory, chemioterapię i radioterapię.

Granulocyty kwasochłonne (EOS, eozynofile)



Kolejna, mniejsza frakcja krwinek białych. Wzrost ich poziomu mogą powodować infekcje (zarówno bakteryjne jak i wirusowe), alergie, pasożyty, choroby krwi oraz niektóre leki.

Granulocyty zasadochłonne (BASO, bazofile)



Ostatnia, najmniej liczna subpopulacja białych krwinek. Opisywana jest wartością bezwzględną (BASO#) i jako odsetek wszystkich leukocytów (BASO%). Ich poziom wzrasta przy alergiach, przewlekłych stanach zapalnych przewodu pokarmowego, niedoczynności tarczycy, niekiedy także przy niektórych nowotworach (niektóre chłoniaki, białaczki). Poziom bazofili obniża się dość często w infekcjach, nadczynności tarczycy, czy też stresie.

Płytki krwi (PLT, trombocyty)



Odgrywają one istotną rolę w procesach krzepnięcia. Nadmiar płytek krwi nazywamy nadpłytkowością (trombocytozą). Z fizjologicznych przyczyn nadpłytkowości warto wspomnieć o ciąży i intensywnym wysiłku fizycznym. Ilość płytek krwi może wzrastać także w wielu stanach patologicznych, takich jak anemia z niedoboru żelaza, przewlekłe choroby zapalne, niektóre nowotwory, nadpłytkowość samoistna.
Spadek poziomu płytek krwi może być natomiast spowodowany niedoborem witaminy B12 lub kwasu foliowego, upośledzeniem funkcji szpiku, działaniem leków oraz nowotworami (w tym białaczki, chłoniaki), infekcjami, procesami autoimmunologicznymi (np. samoistna plamica małopłytkowa)

Kilka uwag końcowych:

1. Powyższe informacje mają charakter jedynie informacyjny, ostatecznej interpretacji badania zawsze powinien dokonywać lekarz.
2. Wartości poszczególnych parametrów najlepiej porównywać z normami podanymi na wyniku badania. Te podane tutaj są uśrednione, każde laboratorium może mieć trochę inne wartości referencyjne (normy) dla swoich badań.
3. Poszczególne parametry badania mogą się zmieniać nieznacznie w kolejnych badaniach, nawet jeśli były wykonywane w krótkich odstępach czasu. Nie należy się więc przejmować jeśli wynik raz był trochę niższy a później wyższy (albo na odwrót), jeśli wartości mieszczą się w podanych normach.
4. Niewielkie przekroczenie wartości referencyjnych (norm) w dół lub w górę może się zawsze zdarzyć, nie oznacza to jeszcze choroby, po prostu trzeba pokazać wyniki lekarzowi.
5. Często przy interpretacji poszczególnych parametrów badania wymieniałem różne poważne choroby (na przykład nowotwory), nie chciałbym jednak żeby czytelnik z tego powodu wpadał w panikę gdy wyniki nie są idealne. Jeśli już w morfologii krwi coś wskazuje na poważną chorobę to najczęściej wartości danego parametru wielokrotnie przekraczają podane normy. Ostatecznej oceny badań zawsze powinien dokonać lekarz.
6. Wartości referencyjne (normy) podane w artykule odnoszą się do osób dorosłych. U dzieci niektóre z nich są inne i uzależnione od wieku. Ale jest to już temat na osobny artykuł ;).

Tematy na forum związane z tym artykułem

Morfologia krwi

Morfologia krwi

Wyniki badań

Inerpretacja morfologi krwi.

Wyniki z morfologii


Autor: MatisData dodania: 2011-06-08
Pomogliśmy? Daj nam +1