Pomogliśmy? Daj nam +1

Cytologia

Cytologia

Cytologia służy do oceny stanu szyjki macicy. Wykrywa ona wszystkie zachodzące w niej nieprawidłowe procesy (stany zapalne, nadżerki oraz raka szyjki macicy). Daje to możliwość wczesnego wykrycia i skutecznego leczenia tych schorzeń.

Badanie cytologiczne czyli w skrócie cytologia to mikroskopowa ocena rozmazu materiału pobranego z tarczy i kanału szyjki macicy. Badanie jest tanie i szeroko dostępne, dodatkowo jego wykonanie refundowane jest przez NFZ. Umożliwia wczesne wykrycie stanu przedrakowego szyjki macicy. Cytologia jest badaniem tak czułym, że jego regularne wykonywanie praktycznie eliminuje możliwość zachorowania na raka szyjki macicy.

W jakim wieku wykonywać cytologię?


Wytyczne co do tego w jakim wieku rozpocząć wykonywanie regularnych cytologii trochę się między sobą różnią. Ogólnie zaleca się jednak, aby pierwsze badanie było przeprowadzone 3 lata po pierwszym stosunku płciowym, ale nie później niż w 25 roku życia. Niektóre źródła piszą o wieku 25 lat, jako dolnej granicy rozpoczęcia regularnych kontroli cytologicznych. Zaleca się aby badania były wykonywane do 59 roku życia, źródła amerykańskie wydłużają ten okres nawet do 70 roku życia.

Jak często wykonywać cytologię?


To, jak często należy wykonywać kontrolne cytologie, zależy przede wszystkim od grupy ryzyka rozwoju raka szyjki macicy. U kobiet z małym ryzykiem wystąpienia nowotworu, zalecane jest wykonywanie cytologii co 2 lata. Do tej grupy należą kobiety ze stałymi partnerami seksualnymi oraz kobiety z dwoma kolejnymi prawidłowymi, corocznymi wynikami badania cytologicznego (I albo II grupa wg Papanicolaou). Natomiast co rok należy wykonywać badanie u kobiet z dużym ryzykiem zachorowania na raka szyjki macicy. Do tych kobiet zalicza się te, które często zmieniają partnerów seksulanych, u których stwierdza się nawracające stany zapalne pochwy albo te, u których występują krwawienia kontaktowe (na przykład przy stosunkach). Tutaj również zalicza się kobiety z III grupą wg klasyfikacji Papanicolaou.

Kiedy wykonujemy cytologię?


Badanie cytologiczne należy wykonać przynajmniej 2 dni przed albo 2 dni po miesiączce, najlepiej jest jednak przeprowadzić je między 10 a 20 dniem cyklu. Warto również pamiętać o tym, aby w dniu badania nie wykonywać irygacji, kilka dni wcześniej nie należy stosować płukania pochwy i dobrze jest w tym okresie nie przyjmować leków dopochwowych. Nie zaleca się również stosunków płciowych na 24 godziny przed samym pobraniem materiału do badania cytologicznego.

Klasyfikacja Bethesda


Wyniki badania cytologicznego klasyfikowane są według pewnych systemów. Pierwszym z nich była klasyfikacja według Papanicolau. Obecnie, w praktyce stosuje się przede wszystkim system klasyfikacji Bethesda. Zgodnie z nią, wyróżnia się w kilka typów zmian nieprawidłowych, w kolejności ich stopnia zaawansowania: atypowe komórki nabłonka płaskiego (ASC-US), zmiany małego stopnia (LSIL), zmiany dużego stopnia (HSIL), rak szyjki macicy inwazyjny (ICC). Dodatkowo wynik badania cytologicznego według klasyfikacji Bethesda dostarcza informacji na temat jakości materiału do oceny, potencjalnych zakażeń (rzęsistek pochwowy, bakterie, Candida, HPV i inne), stanu hormonalnego pacjentki i wielu innych.

Atypowe komórki nabłonka płaskiego (ASC)


Komórki nabłonka płaskiego szyjki macicy o cechach koilocytozy lub łagodnych zmian dysplastycznych w badaniu cytologicznym określa się jako atypowe komórki nabłonka płaskiego, w skrócie ASC. Mogą one wskazywać na stan przednowotworowy lub sam nowotwór. Tego typu komórki dzieli się na kilka typów:
- ASC-US: są to atypowe komórki nabłonka płaskiego charakteryzujące się nieokreśloną złośliwością
- ASC-H: określenie to przypisywane jest atypowym komórkom nabłonka płaskiego szyjki macicy, w przypadku których nie można wykluczyć zaawansowanej dysplazji, łącznie z rakiem przedinwazyjnym.
W przypadku stwierdzenia w badaniu cytologicznym zmian o typie ASC, postępowanie u pacjentki może być różne. Lekarz ginekolog może zaproponować powtarzanie cytologii w krótszych niż dotychczas odstępach czas (w celu lepszej kontroli), przeprowadzenie testu na obecność DNA wirusa HPV albo wykonanie kolposkopii.

Zmiana małego stopnia nabłonka płaskiego (LSIL)


Obecność cech łagodnej dysplazji nabłonka szyjki macicy określana jest jako LSIL, co odpowiada CIN I według klasyfikacji histopatologicznej. W przypadku LSIL ryzyko rozwoju raka szyjki macicy jest małe. Najczęściej dzieje się tak, że zmiany o typie LSIL ustępują samoistnie, tak więc często wystarczające jest wyczekiwanie i systematyczna obserwacja zmian. W takiej sytuacji zaleca się wykonywanie przesiewowego badania cytologicznego co 6 miesięcy, można ewentualnie wykonać test na obecność wirusa HPV lub skierować pacjentkę na wykonanie kolposkopii.

Zmiany dużego stopnia nabłonka płaskiego (HSIL)


Obecność dysplazji umiarkowanego lub wysokiego stopnia to odpowiednik CIN II oraz CIN III w badaniu histologicznym i określana jest właśnie jako zmiana dużego stopnia (HSIL). W przypadku zmian o typie HSIL, ryzyko progresji do raka szyjki macicy jest dużo wyższe niż przy LSIL, zazwyczaj zaleca się wykonanie kolposkopii i pobranie wycinka do badania histopatologicznego, które ostatecznie określa rodzaj zmiany.

Inwazyjny rak szyjki macicy (ICC)


Wśród inwazyjnych raków szyjki macicy wyróżniamy przede wszystkim raka płaskonabłonkowego oraz raka gruczołowego. Raki gruczołowe czyli tak zwane gruczolakoraki rozwijają się szybciej niż raki płaskonabłonkowe a i ich inwazyjność jest wyższa, sprawia to że coraz częściej wykrywane są w badaniu cytologicznym u coraz to młodszych kobiet.

Klasyfikacja Papanicolau


Klasyfikacja Papanicolau stosowana była od samego początku upowszechniania badania cytologicznego. Obecnie uważa się, że informacje które przekazuje się za jej pomocą są niewystarczające dla lekarza ginekologa, stąd właśnie preferuje się obecnie klasyfikację Bethesda. Zgodnie z klasyfikacją Papanicolau wyniki cytologii dzielimy na pięć grup:
- grupa I – w cytologii stwierdza się obecność jedynie prawidłowych komórek nabłonka wielowarstwowego płaskiego, komórki gruczołowe i sporadycznie komórki zapalne.
- grupa II – w cytologii stwierdza się poza komórkami prawidłowymi, liczne komórki zapalne, zmiany zwyrodnieniowe w komórkach nabłonkowych oraz cechy procesów regeneracyjnych. W grupie tej nie stwierdza się komórek nowotworowych ani komórek przednowotworowych. Zazwyczaj wystarcza leczenie przeciwzapalne i ponowna kontrola. Grupa II stosunkowo często towarzyszy pacjentkom z nadżerką.
- grupa III – w cytologii stwierdza się występowanie komórek o cechach dysplazji, która jest szeroko pojętym stanem przednowotworowym. Dysplazja komórek nabłonkowych może mieć różne nasilenie, co powinno być określone w badaniu (dysplazja małego, średniego i dużego stopnia). Dysplazja małego stopnia może być wywołana odczynem zapalnym i może cofnąć się samoistnie po leczeniu przeciwzapalnym. W przypadku dysplazji wyższego stopnia, oraz gdy nie ustępuje ona miesiącami wskazane jest pobranie wycinków do badania histopatologicznego oraz usunięcie zmiany, na przykład poprzez elektrokonizację szyjki macicy.
- grupa IV – w cytologii obecne są cechy raka płaskonabłonkowego przedinwazyjnego.
- grupa V – w cytologii stwierdza się obecność komórek nowotworowych wskazujących na raka płaskonabłonkowego szyjki macicy naciekającego okoliczne tkanki.
Autor: MatisData dodania: 2011-12-22
Pomogliśmy? Daj nam +1